Etno selo Tršić

Ja sam se u Srbiji rodio i uzrastao i zato mi se čini da na svijetu nema ljepše zemlje od Srbije ni ljepšeg mesta od Tršića.” Vuk Stefanović Karadžić

Verovatno najpoznatije selo u Srbiji, Tršić, nije samo rodno mesto jedne od najznačajnijih ličnosti srpske istorije, već je i apsolutno najposećenije ruralno naselje u Srbiji. Ovo maleno selo jedan je od prvih, pravih srpskih “brendova” kada je reč o turizmu, a nalazi se 7 kilometara od Loznice, na putu prema Valjevu. Ovo je i jedan od najlepših prirodnih predela Srbije, a očuvanje ove zelene sredine umnogome ima veze baš sa Tršićem.

Godine 1787. u ovom selu rodio se Vuk Karadžić, veliki reformator srpskog jezika i jedan od prvih, pravih kulturnih diplomata svoga vremena. Biografija ovog samoukog učitelja jedna je od najimpresivnijih i najinteresantnijih u srpskoj istoriji, a njegov rad toliko značajan da nikakve promene koje su naredna dva veka donele, smene političkih sistema i kulturnih modela nisu poljuljale njegov autoritet.

Vuk Stefanović Karadžić postavio je okvire moderne Srbije kroz osnovni rad na institucijama kulture i obrazovanja, reformator jezika i pisma, prvi izdavač knjiga, sastavljač izuzetno vrednih zbirki narodnog stvaralaštva i prvog Srpskog Riječnika. Međutim, među svim tezama njegove radne biografije često se gubi čovek koji je sve to postigao, a pravi susret sa čovekom, a ne idejom koja stoji iza ovog velikog imena možete doživeti samo na jednom mestu – u Tršiću.

Čitav kraj je pod zaštitom države, a njime upravlja Centar za kulturu „Vuk Karadžić“ iz Loznice, i ovo mesto izuzetnog kulturnog, istorijskog i prirodnog značaja i ima titulu muzeja na otvorenom. Ukupno 35 razbacanih drvenih kućica koje su povezane malim stazama koje vrludaju pored bunara, taraba i otvorenih ognjišta, u autentičnom stanju u kom ga ih sam Vuk Karadžić opisivao u svojim delima, čine ovo jedinstveno tipično dinarsko srpsko selo XIX veka, u kojem danas možete prošetati prošlošću.

Predivan ambijent čuva Memorijalni muzej i rodnu kuću Vuka Stefanovića Karadžića koja je ujedno kulturna, etnološka i memorijalna postavka. Soba u kojoj se rodio, radio i živeo, u kojoj je stvarao i slušao tradicionalne guslare; vajat i kačara i koš za kukuruz, skromne dimenzije i bazična jednostavnost predmeta ovde podsetiće vas da materijalna bogatstva nisu osnova velikog duha, slobode, niti postignuća.

Maleni tronožac, krevet, otvoreno ognjište i sto, ikone i jedan jedini portret Vuka Karadžića, te je skoro garantovano da ćete odavde otići pod neverovatnim utiskom. Ovaj portret jedini je predmet mlađi od vlasnika ove kuće, a naslikao ga je Pavel Đurković 1816. godine. Ovo etno selo prošireno je 1964. godine velikim amfiteatrom i pozornicom, kako bi se izašlo u susret potrebama Vukovog Sabora – godišnje manifestacije koja je tada postala i jedan od najvećih kulturnih događaja u Jugoslaviji (danas Srbiji).

Poslednja rekonstrukcija i obnova Tršića urađena je 1987. godine, povodom stogodišnjice rođenja velikog kulturnog poslenika i reformatora, kada je Tršić dobio svoje zvanje muzeja na otvorenom, i kada je prepoznat kao mesto od nacionalnog značaja.

Prvi Vukov sabor ovde održan je 1933. godine, kao jedna od najznačajnijih kulturnih manifestacija koja se događa prve nedelje septembra, simbolično obeležavajući i početak školske godine, i kada ovde možete prisustvovati svečanim akademijama, izuzetno važnim kulturnim i naučnim programima i dodelama različitih nagrada kojima se prepoznaje rad pojedinaca i podstiče na dalje delovanje i postignuća u oblastima filologije, književnosti, ali i pedagogije. Vukov sabor je i jedna od retkih manifestacija na kojima đaci imaju priliku da budu ravnopravno zastupljeni sa svojim učiteljima i profesorima, pa je veliki deo programa namenjen upravo – školarcima, đacima i studentima.

Etno selo Tršić ima i visoku simboličku vrednost, jer je jedina ustanova koja je uspela da očuva, pored svog originalnog izgleda, i svoju originalnu namenu i vrednosti koje promoviše, pa je čitav ovaj kraj izuzetno voljen kod domaćih srpskih, ali i cenjen i interesantan za strane turiste. Tršić je i primer kako etno turizam može da izgleda u Srbiji.

Pod istim imenom, “Domaćini Tršića” ovde su okupljena gostoljubiva etno domaćinstva, kućice i brvnare koje vam mogu ponuditi fantastčnu priliku da uživate u prirodi i odmoru na jedan sasvim unikatan način, provedu vas kroz život i rad jedne od najvažnijih ličnosti srpske istorije, kao i da vas upoznaju sa tradicijama i kulturnom baštinom ovog kraja kroz folklor, narodne igre, muziku i, naravno tradicionalnu trpezu.

Sva domaćinstva nalaze se u zelenoj, pešačkoj zoni Tršića, kroz koji protiču dve reke čineći ovaj ambijent zaista bajkovitim.